Kısa cevap: Kaynak gösteren video ders, ekrandaki her cümlenin kaynak dokümanda hangi sayfa ve satırdan geldiğini gösteren derstir. Bunun için üç şey gerekir: cümleleri dokümandan birebir almak, her cümlenin kaynakta gerçekten bulunduğunu denetlemek ve video üretilmeden önce bir insanın storyboard'u onaylaması. Zıpır bu üç adımı yazılımla yapar.
Neden kaynak göstermeli?
Bir eğitim videosunu izleyen kişi, anlatılanın nereden geldiğini çoğu zaman bilemez. Videoyu hazırlayan ekip de bir yıl sonra hangi cümlenin hangi belgeye dayandığını hatırlamaz. Kaynak ekranda durduğunda iki soru birden kapanır: izleyen kişi cümleyi belgede bulabilir, denetleyen kişi de videonun belgeyle aynı şeyi söylediğini satır satır kontrol edebilir.
1. Cümleyi yeniden yazma, alıntıla
Özetlemek kolaydır ama her özet küçük bir yorumdur. Kaynak gösteren derste ekrandaki metin, belgedeki cümlenin kendisidir. Zıpır'ın 6331 sayılı Kanun'dan yaptığı derste ilk sahne şu cümleyle açılır:
“İşveren, iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerinin maliyetini çalışanlara yansıtamaz.”
6331.pdf, s. 4, satır 6
Sahnenin altında aynı yer yazar: “KAYNAK s. 4, satır 6”. İzleyen kişi PDF'i açıp dördüncü sayfanın altıncı satırına baktığında aynı cümleyi bulur.
2. Her alıntıyı kaynakta ara
Alıntı yapmaya karar vermek yetmez; alıntının gerçekten kaynakta olduğunu her seferinde kontrol etmek gerekir. Zıpır'da bir alıntı kaynakta bulunamazsa o sahne üretilmez. Ayrıca ikinci bir model, storyboard'daki her cümleyi kaynakta yeniden arar. 8 Ekim 2026 tarihli canlı derste sonuç şuydu: 14 ekran yazısının 14 tanesi belgede bulundu.
3. Üretimden önce insan onayı
Doğrulama makineye, karar insana kalır. Storyboard'da her sahne alıntısı ve sayfa/satırıyla listelenir; sen onaylamadan video üretilmez. Onay, storyboard'un o anki hâline bağlıdır: bir sahnenin söylediği şey değişirse onay düşer ve yeniden istenir. Aynı derste beşinci sahne şuydu:
“İşveren, çalışanların iş sağlığı ve güvenliği eğitimlerini almasını sağlar.”
6331.pdf, s. 11, satır 21-22
4. Kaynağı ekranda ve listede göster
Video anlatımlı ve altyazılıdır; her sahnenin altında kaynak satırı görünür. Videonun altında da bir “Kaynaklar” listesi durur: her cümle, belgedeki yeri ve “Kaynakta var” etiketiyle. Böylece kaynağı görmek için videoyu durdurmak gerekmez.
Sık yapılan üç hata
- Kaynağı sona eklemek. Videonun sonunda tek satırlık “Kaynak: 6331 sayılı Kanun” notu, hangi cümlenin nereden geldiğini söylemez.
- Ekran metniyle anlatımın ayrışması. Seslendirme başka, ekran yazısı başka bir şey söylerse hangisinin kaynağa bağlı olduğu belirsizleşir.
- Belge güncellenince videoyu unutmak. Ders belgeden üretildiğinde, güncel belgeyi yükleyip dersi yeniden üretmek yeter.
Bir PDF'in nasıl derse dönüştüğünü adım adım görmek için PDF'den ders videosu; kanun ve yönetmelik metinleri için Mevzuattan eğitim videosu rehberine bak.